Tag Archives: klisä

Bir studentin el yazmaları: Uursuz popaz

%d1%81%d0%b2%d1%8f%d1%89%d0%b5%d0%bd

Bitki günnär bän hep ekzamennerä hazırlanardım. Sesiya artık başladıydı, en zor dersin ekzameni dä yaarın sabaalän lääzımdı olsun. Hzırlanıp nekadar kuvedim varsa, bän dedim yatayım uyumaa da, taa ii, universitetä gidärkän, kliseyä uurayım, bir mum yakayım. Bizim mali hep ölä deyärdi, ani, mum yakarsan, işin ilerleyecek. Kär ilerlämesä dä, prost bişey olmayacek. Bän kalktım erken, ani etiştireyim hem kliseyä gitmää, hem biraz ekzamenin önündä genä konspektlerä dä bakmaa.

Saat edi gibi bän girdim klisenin açık portalarından aula. Hava suuktu, taa pek aydınnanmamıştı, sert lüzgär savaşardı ba içinä girmää, ba, hırsız gibi, şapkanı çalmaa. Bölä havada insan sıcak içerdä oturmaz mı? Soborun eşiklerindä iki kişi durardı, yaklaştıkça birindä bän tanıdım eni popazı, angısını diil çoktan Komrata geçirmiştilär. O dargın-dargın lafedärdi bir insancıklan, angısı nesä istärdi. Kapularda asılı durardı kos-koca bir kilit, popaz da savaşardı bu suukta hem kilidi açmaa, hem dä nesä o karıya sölemää. Bän ortalıkta kaldım, bilmeyeräk, ne yapmaa. Onnarın yanına kıyışamêêrım yaklaşmaa, ama dönüptä yok nicä gideyim, çünkü mum yakmaa geldim.

Baksam, kapuyu açtılar da kliseyä girdilär, bän dä sin-sin içyanna girdim. Gittim mum almaa, klisedä bizdän kaarä kimsey yok, bän hepsini işiderim, ne lafeder popaz o karıylan.

– Ama batüşka, büük insannardan işittim bunu, kendim çıkarmadım e… – savaşardı kendini dooru çıkarmaa karı, angısı sesinä görä, sansın, bişeydä kabaatlıydı. Continue reading →

Реклама

Paskellä Stambulda

храм

İkinci Paskelleyi bän karşılêêrım Stambulda. Gittikçä, annêêrsın, ani bizi  Allahın sevgisindän ayırmaz ne zaman, ne erlär, ne insannar, ne şeytannar, ne angellär, ama sade biz kendimiz.

Stambulda ayoz apostol İlkçaarılmış Andrey adına klisesi bulunêr Karaköy bölgesindä. Onun yanında var taa birkaç klisä, angılarından biri ayoz Pantilimon adına Afon manastırının klisesi. Bu kliselär evlerin bitki katlarında bulunêrlar, çünkü eskidän bu evlär Afon manastırlarının konaklarıymış.

XIX asirin ikinci yarısında Karaköydä düzüler bu yapılar hacılar için, angıları, Stambula gemiylän gelip, ötää dooru gidärdilär hacılaa ya Aynoroza (Afon), ya İeruslimä. Onnar için dä evlerin üstlerindä yapılmıştı dört klisä: ayoz bilgiç İliya, ayoz ilaççı Pantilimon, ayoz apostol Andrey hem ayoz boba Nikolay adına.

Ayoz Andrey klisesi XX asirdä olêr rus migraţiyasının din merkezi, çünkü 1920-ci yıllarda burada yaşamış askerlär, sora da Stambulda kalan ruslar. Onnar toplanarmışlar dua etmää bu klisedä, steonoz olarmışlar hem geçirärmişlär hepsi yortularını burada. Bir zamannar klisedä uşaklar için rus dili kursları da varmış, elbetki, parasız.

Elli yıl bu klisedä popazlık etmiş boba Simeon, angısı raametli oldu 2015-ci yılda. İkinci yıl burada popaz boba Panaret, angısının duuması Krittä, ama o rus dilini üürendi Sergiev Posadta bulunan ayoz Sergi lavrasında. Türlü devletlerdän gelän insannar her pazar saat 9:30 toplanêrlar allahlı liturgiyaya, angısından sora dostluk hem aylä atmosferasında hepsi içer çay tatlılıklarlan.

Bu yıl Paskellä slujbası yapıldı cumertesi avşamı, çünkü pazar günü yollar lääzımdı kapansın hederlez ayının 1 yortusu için. Paskelledän ileri büük hafta duaları hazırladılar bizi karşılamaa Hristosun aydınnık hem sevinçli dirilmesini. Paskellä liturgiyasında klisä may doluydu, kimisi gelmişti uşaklarlan, hepsindä vardı sepettä, ya çantada paska hem boyalı yımırta. Liturgiyada evangeliya okundu grekçä, gagauzça, rusça hem ingilizçä. Bütün slujba da geçti eski slavän dilindä.

Slujbadan sora, açan paskalar hem yımırtalar ayozlandılar, biz toplandık Paskellä sofrasında, angısının ilk imeesiysi boyalı yımırta, daymalı ömür nışanı. Paskellä sevinmeliindä bulunarak, isteerim hepsinizi kutlamaa Hristosun Dirilmesinnän hem aklınıza getirmää, ani Allahı aarayan insan hererdä Onu bulacek. Stambulda da bekleeriz sizi ayoz Andrey klisesindä, angısı bulunêr bu adrestä: Mumhane caddesi, 39, Karaköy, İstanbul. Hristos dirilidi!

Süüt pazarı. Saabinin İerusalimä girmesi

Hristos geler İerusalimä, beş gündän sora gerilmää hem ölmää deyni. Kıpçaktan liturgiyada okunan evangeliyanın bir parçası

Klisedä lääzım korunsun herbir halkın kulturası

якутия

Yakutiyadan gelän haberlerä görä bu halkın klisä yaşaması gittikçä ilerleer. 2011 yılda Yakutiya kafedrasına koyuldu episkop Roman Lukin, angısı beş yılda yaptı pek çok enilik Yakiya klisesindä. Açıldı din seminariyası hem adam manastırı, başladı tiparlanmaa eparhiya gazetası, soţial hem misioner yaşamak taa zeedelendi.

Sovetlerdä bütün Yakutiyada vardı sade bir klisä hem bir popaz, şindiysä düzüler eni kliselär hem üüretim merkezleri, yakut dilinä çeviriler din kiyatları, ilerlediler terminologiya hem dil. Episkop Roman, angısı geçennerdä arhiepiskop oldu, yakından ilgilener çeviri komisiyasınnan, angısı Bibliyayı çevirän institutlan (Moskva) barabar işleer din çevirileri uurunda.

Yakutlar pek benzeer gagauzlara, onnar da lafeder türk dillerinin birindä, onnarın çoyu hristian, ama var başka dindän dä. Hristiannarın arasında da başka konfesiyalılar var. Ama onnarın kısmeti, ani onnarın klisesindä var bölä boba hem önderci, angısının canı acıyêr diil sade insannarın ruhları için, ama kulturası için dä.

Yukarda patrettä popaz giimni yakut ornametlerinnän donadılmış rubalara. Klisedä herbir halk var nasıl kullansın o kultura elementlerini, angıları engel olmêêrlar evangeliya hakikatına. Ama herbir halk kendiycesinä gözelleştirer din hayatını, hem dä onun o tarafını, angısı baalı incä zanaatlan: literatura hem gimnografiya, ikonagrafiya, duar resimnesi, muzıka hem liturgik rubalar. Nicä demişti ayoz Yaponiyalı Nikolay yaponnara, evangeliya inanı geçer halktan halka, greklerdän geldi ruslara, ruslardan yaponnara. Ama lääzım unutmamaa, ani bu geçiştä hep bir kalêr inan, ama kultura formaları diişiler.

Taa ileri dä yazdıydım butürlü millet elementleri için klisedä. Balkannarda bu adetlär için bakınız. Gagauzlar için dä burada.

Eni yılı kutlarkan

ny2016

İnsannıın istoriyasında taa bir yıl geçti. Zamanı taa kolay kullanmaa deyni, biz böleriz yılı günnerä, günneri saatlara, saatları minutlara h.b. Yılın bitkisi — büük bir kertik. Yaşamamızda ya 50, ya 60, bekim dä 80-90 kerä olabilir. Onun için dä önemni. Duuma günü gibi, ama bu yortuyu hepsi kutlêêr birdän. Bu günnär biz kutlêêrız biri-birimizi tatlı hem gözäl laflarlan. İsteeriz, kutlamalarımız olmasın şablonnu, olsun original.

Acaba kaçımızın aklına geler kutlamaa Onu, Kim yarattı diil sade bizi hem bütün dünneyi, ama o zamanı da, angısını biz böleriz yıllara? Acaba nasıl Onu kutlayalım, nelär söleyelim? Saalık, kısmet, bereket — bunnar hepsi uymêêr. Sanêrım, ani var nasıl Ona isteyelim, ani olsun onun istedii, şükür edelim herşey için, ani eni yılda taa az gücendirelim Onu.

Bölä kutlamayı herkez kendi laflarınnan var nasıl sölesin, ama bän isteerin burada yazmaa birkaç söz, angılarını çoktan yazmıştılar arif adamnar:

Eni yıl troparı, 2-ci ses:

Bütün yaratmanın Yaradıcısı, / Angısı zamanı hem yılları Kendi kuvedinnän erleştirdi, / ey, Saabi, Senin iilik yılının başını iisözlä, / Senin insannarını hem kasabanı selemettä koruyarak, // hem kurtar bizi Panaiyanın dualarınnan.

Stihira, 8-ci ses:

Erdä yaşayannara bereketli zamannarı / hem göktän yaamurları verän, / şindi dä Senin izmetkerlerinin yalvarmalarını kablederäk, / Senin kasabanı herbir zorluktan kurtar, / zerä hakına Senin hayırın hepsi işlerindä vardır. / Onuştan bizim girişlerimizi hem çıkışlarımızı iisözlä, / ne yapsak, hepsini doorut / hem günahlarımızın afedilmesini baaşla, ey, Allah, // zerä Sän Kuvetli gibi hepsini yoktan varlaa getirdin.

Saabinin Simasının Diişilmesi adına Komrat cümnesi klisä tertiplerini kabletti

10464271_890009844399122_2608639592889957207_n

Moskva bölgesinin kuvetleri ikinci kerä baaşladılar Komratta düzülän Saabinin Simasının Diişilmesi adına kafedrala klisä tertiplerini. Bu yardımın ilk payını geçän yılın çiçek ayında Komrata getirdiydi Rusiyanın Moldova elçisi Farit Muhametşin.

Kirez ayının 9-da Rusiya Federaţiyasının Moldova büük elçisi Farit Muhametşin Moskva bölgesindän delegaţiyaylan birliktä Gagauziyaya geldi. Bu vizit sırasında o baaşladı Komratta düzülän Saabinin Simasının Diişilmesi adına kafedrala eni klisä tertiplerini.

“Biz hep sevinmäklän yardım ederiz o insannara, kim gösterer büük iniţiativa. Bunun için Moskvanın kuvetleri hem elçiliimiz kararladı yardım etmää. Bıldır biz getirdiydik tertiplerin bir payını, bu yıl da taa yarısını, ki doorusaltanatlı kafedralda olsun hepsi lääzımnı tertiplär. Bizi baalêr istorik hem ruh baalantılar, bizdä bir doorusaltanatlı klisä var, da bän pek sevinerim, ani bizim var kolaylıımız sizä yardım etmää”, − dedi elçi.

Gagauziyanın Başkanı İrina Vlah urguladı, ani “Rusiya hep ii karşılêêr bizim iniţiativalarımızı, da bu sefer dä ölä oldu”.

“Açan taa bu kliseyi düzmää fikir peydalandıydı, bän katılardım onun realizaţiyası için, parlamenttä deputat olarak. Bän sevinerim, ani Rusiya hep bizimnän bilä hem yardım eder bizä herbir işimizdä. Nışandır, ani Gagauziyaya vizit başladı klisedän, bu ii nışan. İi saatlan”, – dedi Başkan.

Soţialist partiyasından parlament deputatı Feodor Gagauz söledi, ani bu klisä tertipleri satın alındı o paraya, angısını verdi Moskva kuvetleri, toplam altıüz otuz beş bin rublelik. O şükür etti hem dedi, ani umut eder, ki iş birlii hep bölä ileri dooru da gitsin.

Düzülän klisenin cümnä başı ierey Sergi Kopuşçu da şükür etti Rusiya delegaţiyasını.

“Şükür ederim kuvetlerä hem bütün rus halkına bizä yapılan yardım için, biz onu çok bekledik”, − dedi cümnä başı.

“ÇAKİRLÄR: AY-BOBA MİHAİL ÇAKİR” kiyadının prezentaţiya sözü

Saygılı dostlar!

Biz, gagauzlar, çok mutlu hem kısmetliyiz, ani, küçük bir halk olsak da, bizim var anılmış adamnarımız, angıları cannarını bilä acımadılar başkası için. Çakir soyu – bu uurda bütün gagauz halkının üzü. Çünkü XVIII, XIX hem XX asirin ilk yarısında Çakir aylesindän çıkan insannar oldular kendi halkına deyni yol gösterici hem üüredici, duacı hem koruyucu.

Çakir soyunun senselä başı, nicä bizä söleer protoierey Dimitri Çakir, Yançu Çorbacıogluymuş, angısı yaşarmış Şabla küüyündä, Kara denizin yanında. O bir popazmış, angısı üürenikmiş, ama bilärmiş sade grek gramatikasını, çünkü klisä hem şkola Fenerä baalıymış. Yançu küüdä zengin adammış, onun için dä demişlär ona Çorbacı, bulgarca da – Çorbacıya.

1770-ci yılda Dobrucada insanı soyarmış hem öldürärmiş hırsızlar. Onnar gelmişlär popaz Yançunun da evinä, onu öldürmüşlär, o diriykän, soyup derisini. Onun iki oolu sa kaçabilmiş Valahiya topraklarına, oradan da geçmişlär Prut deresini. 1812-ci yıldan sora da onnarın evladı Zahariya Çakir, angısı artık popazmış, kendi küülülerinnän geçmiş Bucaa, neredä dä kurulmuş Eni Çadır, angısı büün dä var Gagauziyada.

Besarabiyada Çakir aylesindän çıktı yaklaşık elli popaz, monah, diakon, daskal, ponomar hem zaabit. Aynorozda vardı iki monah, pek çok popaz hem diakon üürendilär Kişinöv din şkolasında hem din seminariyasında, İzmail din şkolasında da sora izmet ettilär bütün Besarabiyada.

Bu üzerä dä biz geldik bir fikirä, ani lääzım bir kiyat altına toplamaa hepsi bu insannarın yaşamaklarını, ki diil salt gagauzlar, ama başka halklar da bilsin, ani vardı bölä insannar, angıları bukadar çok zaamet koydular Besarabiyanın hepsi halkları için. Elbetki, ilk kiyatta toplandı Ay-Boba Mihail Çakirin yaşaması, angısı bizä deyni çok paalı hem önemni. Çünkü Çakirlerin arasında en büük er kaplêêr protoierey Mihail Çakir, angısı büük zaametleri hem yaptıkları için kabletti kendi halkından “Ay-Boba” adını.

Ne okadar büük yaptı Ay-Boba gagauzlar için?

Bir – o oldu gagauzlara deyni apostol, angısı annattı Allahın Sözünü gagauzlara gagauz dilindä. İki – o ilk kaldırdı soruşu, ani gagauzların da olsun kolaylıı kendi yazısını kullanmaa, kiyat yazmaa hem okumaa ana dilindä. Üç – o insan arasında yaydı “gagauz halkı” hem “gagauz dili” terminnerini. Çünkü ozamannar taman başlardı gagauzlar bir millet olmaa. Ay-Boba hızlandırdı bu proţesleri, angıları yavaş-yavaş getirdilär ona, ani 1950-ci yıllarda başladı peydalanmaa peetlär hem annatmalar gagauzça. Dört – o verdi gagauzlara gagauz dilindä onnarın istoriyasını.

Hepsi bunnarı topladıynan bireri, olacek iki kanat: dil hem din. Bunnar GAGAUZLUUN kanatları, Ay-Boba bizä bunu bölä gösterdi, şindi dä biz göreriz, ani bu üzlän yıl geeri dooruymuş, hem şindi dä dooru. Sade bu iki faktor birliktä var nasıl yaşatsın gagauz halkını hem onun ruhunu. Buna millet ideyası da var nasıl demää. Bu ideyayı aarêr çoyu, çok politik, cümnä adamı, yazıcılar, sıradan insannar. Ama bu ideya çok kolay, o durêr üsttä, sade lääzım, alıp, okumaa, ne yazmış bizä Ay-Bobamız üz yıl geeri.

İstämeerim çok uzatmaa lafı, zerä okuyucu, aldıynan, kiyadı hepsini okuyabilecek. Sade isteerim sölemää, ani burada toplu sade M. Çakirin biografiyası, taa çok XIX asirin bitkisi – XX asirin ilk onbeş yılı. Rumın vakıdında onun yaşaması çok derin bilinmeer, bunun sebepleri: 1) o vakıt o uzaklaştırıldı din şkolasından hem eparhiya işlerindän, 2) o vakıdın arhiv bilgilerini taa zor bulmaa, kimisi arhivdä hiç yok da. Ama ileriyä dooru, elbetki, taa eni işlär çıkacektır onun yaşaması için, eni dokumentlär, materiallar. Bu uurda hiç kimsey yok nasıl koysun nokta da desin “bukadar!”.

Allahın yardımınnan, “Çakirlär” seriyasının öbür kiyatlarında tiparlanacek Ay-Bobanın hepsi yaratmaları, yazıları, angılarını o braktı bizä (rus, gagauz, rumın dillerindä), çevirileri. Hem dä öbür Çakirlerin yaşamaları hem yaratmaları.

Umut ederiz, ani bu kiyatlar faydalı olacek hem dil tarafından, zerä içindä var çok eni laf, termin, angıları ötää doru gireceklär laflıklara, hem dä yardım edecek üüredicilerä, üürenicilerä, studentlerä hazır olmaa gagauz dili hem literaturası, gagauz halkının istoriyası derslerinä.

Çok şükür ederiz saygılı Abdullah Uluyurta hem başka dostlarımıza, kim yardım etti finans tarafından, ani bu kiyat çıksın üzä. Kiyat çıkacek satılaa, onun parasınnan çıkarılacek gazeta hem uşaklara deyni gagauz dilindä kiyat.

Saa olun!

Viktor KOPUŞÇU,

“Aydınnık” kultura-aydınnatmak cümnä topluluunun başı

«Говори Господе — Govori Gospode» ayoz boba Nikolay Velimiroviçin türküsü

Boba Nikolay (Velimiroviç) Sırp Klisesinin arhiereyi, kanonizat edilmiş ayoz, angısı braktı çok gözäl peet kendi ana dilindä. Onnarın biri «Govori Gospode» («Sölä Saabim»):

Говори Господе, слуга Твој Те слуша
Тебе, само Тебе, жељна му је душа
Немоћан је слуга да види и чује
Док у њему Твоје не заструје струје
Помози мом виду, помози мом слуху,
Слава Оцу, Сину и Светоме Духу!

Говори Господе, пре свршетка пута
Да ми с правог пута душа не залута
Говори ми тихо, ал нек буде јасно
Говори Преблаги, док не буде касно
Помози мом виду, помози мом слуху
Слава Оцу, Сину и Светоме Духу!

Знам: говорио си, ал опет говори,
Док од Твојих речи срце се разгори,
Док се вид отвори, и слух се оснажи
О говори Оче, слугу Твог ублажи
Помози мом виду, помози мом слуху,
Слава Оцу, Сину и Светоме Духу!

Знам: говорио си кроз Пророке давне
И кроз Сина свога и кроз свеце славне,
Ал, смилуј се црву, говори поново,
На језику Твоме, старо бива ново.
Помози мом виду, помози мом слуху,
Слава Оцу, Сину и Светоме Духу!

Нека речи Твоје у мени забрује
Да Твој слуга чује и браћи казује
Говори Господе, слуга Твој Те слуша
Твога слатког гласа жељна му је душа
Помози мом виду, помози мом слуху,
Слава Оцу, Сину и Светоме Духу!

Свети владика Николај Велимировић

Gözäl türkü rumınca prot. M.Çakirin mezarında

Besarabiyanın hepsi halkları için çalışan hem izmet edän Ay-Boba Mihail Çakir, elbetki, hak etti, ani rumınca da onun için dua etsinnär. Ama kendi halkında apostol olan, o taa çok hak etti, ani ana dilindä da onun için dua edilsin. Büün bizim kliselerimizdä var adet liturgiyada anmaa geçinmiş popazları, kim bu klisedä izmet etmiş yada dolayda. Ama acaba kaç kişi anêr bu sırada ilk protoierey Mihailı? Bir iş sevindirer, ani Kişinövda da başlêêrlar annamaa (hem Mitropoliyada da), ani M.Çakir izmet etti diil salt gagauzlara, ama bütün kliseyä hem Besarabiyanın hepsi halklarına. Bakarsın, tezdä kanonizaţiya komisiyası onun da yaşamasını üürenecek da başlayacek material toplamaa kanonizaţiya için. Bakalım…