Tag Archives: gagauzluk

Gagauzlarda Babu günü

GRT kanalının hazırladıı film, angısında gösteriler hem annadılêr, nasıl gagauzlar kutlêêrlar Babu gününü. Bu yortu kutlanêr büük ayın 21-dä.

Реклама

«Hakikatın sesi» 2016 yılın ilk nomerindä

1 str

  • «Hakikatın sesi» gazetası Komratta tanıdıldı (K.Koçan, foto O.Malay)
  • Komrat kafedralının kurbanı
  • Бесарабиялы гагаузларын историясы (11 пайы) (прот. М.Чакир)
  • Ayıklıklan kutlayalım yortuyu (monas Kosmas)
  • Açıklamalı söleyişlär (P. Çebotar)
  • Dialog (K.Koçan)
  • Ana dilim — tatlı bal (V. Filioglu — kiril grafikası, S.Kuroglu — latin grafikası)
  • Haberlär
  • Evangeliya bölümü
  • Liturgiyada iki antifon duası

Gazeta burada

Gagauz köşesi

image

Türkiyada Gagauziyanın bir parçası. Duarlar boştu, dolu oldu, kalbimiz suuktu, sıcak oldu.

С национальным праздником Касым!

image

Дорогие друзья!

От имени членов культурно-просветительского общественного объединения «Айдыннык» поздравляю вас с национальным гагаузским праздником Касым!

Пусть никакие житейские заботы и трудности не станут препятствием для проведения этого теплого праздника на уровне Гагаузии, в селах и домах. Этот праздник особо близок для гагаузов зарубежом, поскольку он олицетворяет дух народа.

Allahtan hepsimizä saalık, kısmet, bereket hem ariflik. Yaşasın gagauzluk!

İKİ SEVGİ

zzz2 - копия

Foto: Ramyar Majidi 18.11.2015

Dünnedä iki sevgi

Örüyerlär yan-yana:

Birincisi Allaha,

İkincisi halkına…

И страшно, и грустно…

21 июня на центральной площади Комрата состоялся девятый всегагаузский бал выпускников. Выпускников лицеев Гагаузии поздравило руководство Автономии.

Башкан, Председатель НСГ, члены Исполкома и депутаты Народного Собрания были в этот вечер вместе с молодежью, которая через пару десяток лет должна будет их заменить на государственной службе.

Только вот жаль, что при таких темпах сокращения количества выпускников лицеев, через двадцать лет нынешним руководителям не найдется замены. Не так давно Главное управление образования сообщало, что за последние семь лет количество учеников доуниверситетских заведений Гагаузии сократилось более, чем в два раза (!). А если брать динамику количества выпускников 12-х классов за последние пару лет, то этот показатель окажется больше. В 2012 году было 875 выпускника, а в 2015 году — 345. Количество выпускников за три года сократилось в 2,5 раза!!!

По ссылкам можно проверить эту информацию: 2012 и 2015.

Понимаю, что причина такого сокращения и в демографических показателях (мол, мало детей рождалось в конце 90-х), и миграции населения (родители стали забирать своих детей с собой на ПМЖ в другие страны), и утечка в Приднестровье (из-за жесткого контроля на выпускных экзаменах), и еще много чего. Но тем не менее, проблема есть, и ее надо сначала обозначить и предложить какое-то решение. Пока ничего такого на политическом и административном Олимпе Гагаузии замечено не было.

Если говорить о вернувшихся в Гагаузию выпускниках иностранных ВУЗов (мол, многие уезжают, но они вернутся), то известных мне молодых людей, вернувшихся домой, можно пересчитать по пальцам одной руки. Не возвращаются они и не вернутся, если ничего кардинально не изменится. А при таком постепенном «развитии» через пару лет придется отменить бал выпускников, поскольку некого уже будет выпускать…

“ÇAKİRLÄR: AY-BOBA MİHAİL ÇAKİR” kiyadının prezentaţiya sözü

Saygılı dostlar!

Biz, gagauzlar, çok mutlu hem kısmetliyiz, ani, küçük bir halk olsak da, bizim var anılmış adamnarımız, angıları cannarını bilä acımadılar başkası için. Çakir soyu – bu uurda bütün gagauz halkının üzü. Çünkü XVIII, XIX hem XX asirin ilk yarısında Çakir aylesindän çıkan insannar oldular kendi halkına deyni yol gösterici hem üüredici, duacı hem koruyucu.

Çakir soyunun senselä başı, nicä bizä söleer protoierey Dimitri Çakir, Yançu Çorbacıogluymuş, angısı yaşarmış Şabla küüyündä, Kara denizin yanında. O bir popazmış, angısı üürenikmiş, ama bilärmiş sade grek gramatikasını, çünkü klisä hem şkola Fenerä baalıymış. Yançu küüdä zengin adammış, onun için dä demişlär ona Çorbacı, bulgarca da – Çorbacıya.

1770-ci yılda Dobrucada insanı soyarmış hem öldürärmiş hırsızlar. Onnar gelmişlär popaz Yançunun da evinä, onu öldürmüşlär, o diriykän, soyup derisini. Onun iki oolu sa kaçabilmiş Valahiya topraklarına, oradan da geçmişlär Prut deresini. 1812-ci yıldan sora da onnarın evladı Zahariya Çakir, angısı artık popazmış, kendi küülülerinnän geçmiş Bucaa, neredä dä kurulmuş Eni Çadır, angısı büün dä var Gagauziyada.

Besarabiyada Çakir aylesindän çıktı yaklaşık elli popaz, monah, diakon, daskal, ponomar hem zaabit. Aynorozda vardı iki monah, pek çok popaz hem diakon üürendilär Kişinöv din şkolasında hem din seminariyasında, İzmail din şkolasında da sora izmet ettilär bütün Besarabiyada.

Bu üzerä dä biz geldik bir fikirä, ani lääzım bir kiyat altına toplamaa hepsi bu insannarın yaşamaklarını, ki diil salt gagauzlar, ama başka halklar da bilsin, ani vardı bölä insannar, angıları bukadar çok zaamet koydular Besarabiyanın hepsi halkları için. Elbetki, ilk kiyatta toplandı Ay-Boba Mihail Çakirin yaşaması, angısı bizä deyni çok paalı hem önemni. Çünkü Çakirlerin arasında en büük er kaplêêr protoierey Mihail Çakir, angısı büük zaametleri hem yaptıkları için kabletti kendi halkından “Ay-Boba” adını.

Ne okadar büük yaptı Ay-Boba gagauzlar için?

Bir – o oldu gagauzlara deyni apostol, angısı annattı Allahın Sözünü gagauzlara gagauz dilindä. İki – o ilk kaldırdı soruşu, ani gagauzların da olsun kolaylıı kendi yazısını kullanmaa, kiyat yazmaa hem okumaa ana dilindä. Üç – o insan arasında yaydı “gagauz halkı” hem “gagauz dili” terminnerini. Çünkü ozamannar taman başlardı gagauzlar bir millet olmaa. Ay-Boba hızlandırdı bu proţesleri, angıları yavaş-yavaş getirdilär ona, ani 1950-ci yıllarda başladı peydalanmaa peetlär hem annatmalar gagauzça. Dört – o verdi gagauzlara gagauz dilindä onnarın istoriyasını.

Hepsi bunnarı topladıynan bireri, olacek iki kanat: dil hem din. Bunnar GAGAUZLUUN kanatları, Ay-Boba bizä bunu bölä gösterdi, şindi dä biz göreriz, ani bu üzlän yıl geeri dooruymuş, hem şindi dä dooru. Sade bu iki faktor birliktä var nasıl yaşatsın gagauz halkını hem onun ruhunu. Buna millet ideyası da var nasıl demää. Bu ideyayı aarêr çoyu, çok politik, cümnä adamı, yazıcılar, sıradan insannar. Ama bu ideya çok kolay, o durêr üsttä, sade lääzım, alıp, okumaa, ne yazmış bizä Ay-Bobamız üz yıl geeri.

İstämeerim çok uzatmaa lafı, zerä okuyucu, aldıynan, kiyadı hepsini okuyabilecek. Sade isteerim sölemää, ani burada toplu sade M. Çakirin biografiyası, taa çok XIX asirin bitkisi – XX asirin ilk onbeş yılı. Rumın vakıdında onun yaşaması çok derin bilinmeer, bunun sebepleri: 1) o vakıt o uzaklaştırıldı din şkolasından hem eparhiya işlerindän, 2) o vakıdın arhiv bilgilerini taa zor bulmaa, kimisi arhivdä hiç yok da. Ama ileriyä dooru, elbetki, taa eni işlär çıkacektır onun yaşaması için, eni dokumentlär, materiallar. Bu uurda hiç kimsey yok nasıl koysun nokta da desin “bukadar!”.

Allahın yardımınnan, “Çakirlär” seriyasının öbür kiyatlarında tiparlanacek Ay-Bobanın hepsi yaratmaları, yazıları, angılarını o braktı bizä (rus, gagauz, rumın dillerindä), çevirileri. Hem dä öbür Çakirlerin yaşamaları hem yaratmaları.

Umut ederiz, ani bu kiyatlar faydalı olacek hem dil tarafından, zerä içindä var çok eni laf, termin, angıları ötää doru gireceklär laflıklara, hem dä yardım edecek üüredicilerä, üürenicilerä, studentlerä hazır olmaa gagauz dili hem literaturası, gagauz halkının istoriyası derslerinä.

Çok şükür ederiz saygılı Abdullah Uluyurta hem başka dostlarımıza, kim yardım etti finans tarafından, ani bu kiyat çıksın üzä. Kiyat çıkacek satılaa, onun parasınnan çıkarılacek gazeta hem uşaklara deyni gagauz dilindä kiyat.

Saa olun!

Viktor KOPUŞÇU,

“Aydınnık” kultura-aydınnatmak cümnä topluluunun başı

Var umut, ani gagauzluk yaşayacek!

(bölä gözellik yapabilecek kuvedimiz var, sade kendimizä biraz inanalım lääzım)

Allah bizi götürer seçtii bir yoldan. Biz bu yolu ayırmadık, ama O ayırdı. Geeri bakarsak, görecez, ani o yol çok uzun hem dolaşık. Kim biler, neredän o çekeder? Kim, biler, neredä bitecek? Kimsey bilmeer, Allahtan kaarä.

Evelki insan inanardı, ani istoriya çevrä formasında gider: belli bir vakıttan sora hep o işlär olêr. Sora biz başladık düşünmää, ani istoriya uz gider: onun var başı, olacek bitkisi da. Ama aslısında — istoriya spiral gibi gider, dolana-dolana. Hep ileri gider, ama diil uz — sapa-sapa.

Allah halkımızın bir parçasını 200 yıl geeri Bucaa getirdi, nicä bir parça hamur ekmää kabardêr. Burada istoriyamızın eni yapraa başladı, nicä İzrailin istoriyası Adanmış toprakta. Ama İzrail Hristosu kabletmedi, tanımadı, ama biz kablettik. Bu üzdän eni İzrail olduk, Allahlan eni baalantı kurduk. Bu baalantı var olduu kadar biz da olacez.

Bizim dädularımız hiç düşünämäzdilär, olmalı, nasıl biz bu 50-100 yılda kalkınacez. Hep ölä bizä da zor inanmaa, ne olacek bizim topraamızda 50 yılldan sora. Ama istoriya, gittikçä, hızlanêr. İleri üzlän yıl içindä olan proţeslär şindi 20-30 yılda olêr. İnanêrım, ani bizim olacek gözäl devletimiz, insanımız kalkacek ayaa, topraklarımız eşerecek, uşaklarımız sevgidä büüyecek.

Bizi üüredän hem yannışlıktan koruyan Klisemiz da olacek, kendi manastırlarınnan hem can üüretimini yayan merkezlerinnän. Gagauzlar bir fenomendir. Başka ţivilizaţiyalardan en iisini alan da kendi ţivilizaţiyasını kuran bir halk. Aalemin arasında ne küçüküz, ne büüküz. Dünnä aylesinin bir evladıyız. Allahın evladıyız. Allah evlatlarını hiç bir zaman brakmaz, buna inanêrım, bunu bilerim, bunu tanıklık ederim. A siz inanêrsınız mı?