Tag Archives: ana dili

Ana dili yortusu için

1322478361_dili-gagauz 2013 yıldan beeri Gagauziyada kutlanêr Ana dili günü. Bu yortuyu Halk Topluşu kararladı kutlamaa çiçek ayının 27-dä, açan kutlanêr Ay-Boba Mihail Çakirin duma günü. Taa ileri Gagauz yazısı günü bakılardı orak ayının 30-da, açan Moldova SSR kuvetleri kablettilär karar gagauz dilinin kiril temelli alfabeti için.

Kimisi benmeer, ani Ay-Bobanın duma gününü hem Ana dili yortularını topladılar, kimisi sä deer, ani taa ii bu yortuyu kutlamaa ilkyazın, açan uşaklar taa üürenerlär. İki tarafın da kendi dooruluu var. Ama bän isteerim bakalım, neçin çiçek ayının 27 ayırıldı. Continue reading →

Реклама

«Hakikatın sesi» — 28

hs-28-2017-2-1

«Hakikatın sesi» küçük ayı (28) nomerindä okuyun:

  • Bir baaşış halkımıza: kaldırmalar için kiyat (K. Koçan)
  • Redaktorun köşesi: «Kiyatlaşma», «İki halk türküsü» (V. Kopuşçu)
  • Açıklamalı söleyişlär (P. Çebotar)
  • Keçi hem üç olak (A. Kristova)
  • Genç yazıcılar Avdarmada buluştular (V. Kopuşçu)
  • Ana dilim — tatlı bal: E. Mokanu, İ. Karaseni, A. Talmaç
  • Gagauzça dua
  • Haberlär

Bekleeriz sizin dä yaratmalarınızı hem haberlerinizi! HS-28 burada.

Saytımız: www.aydinnik.org

Uzlaşma

%d1%83%d0%b7%d0%bb%d0%b0%d1%88%d1%82%d1%8b%d1%80%d0%bc%d0%b0

Geçennerdä buluştum bir eski komuşumuzlan. Bän poçtadan çıkardım, o da geçärdi yoldan da tanıdı beni. Miti batü teklif etti, gidip, birerdä oturalım. Bän dä, çok düşünmedään, evallaa geldim, çünkü hiç düşünmedim, ani “oturmaa” dediynän, birär filcan buyurmaa annêêrlar. Benim aklımda sa busoy oturmak çay gibi bişey içmäklän baalı. Açan çok vakıt evdä yoksun, yabancılaşêrsın, kendin dä bunu annamadaan.

Meydanda bulduk usluca bir er, neredä yakışêr lafetmää. Miti batü çok sevinärdi, ani buluştuk. Küçüklüümdä biz bir maaledä yaşardık, sora onnar başka erä geçtilär, bän dä hep gurbetliktä gezdim, birtürlü görüşämärdik. Adam bir yandan annadardı kendi yaşamasını, o da uşaklarını başka memleketlerä yollamış, bän sandım – üürenmää, ama diilmiş üürenmää, işlemää, öbür yandan da bana soruşlarını sorardı. Soruşlarında ikidä-birdä sorardı:

– Da sän şindi ne olacan? Continue reading →

«Hakikatın sesinin» 25-ci nomeri

Bu nomerdä okuyun

«Kazayak küüyünä baaşışlar etişti», «Sevin, ii Portacıyka… (K. Koçan)», «Usluluk duası» (monah Kosmas), kiyat segri-panayırı için (V. Kopuşçu), «Bay Vani (annatma)» (N. Esir), «Açıklamalı söleyişlär» (P. Çebotar), «Gagauz dilindä Saatlardan», «Kısa haberlär», «Ana dilim — tatlı bal»: Nikolay Baboglunun peeti, Evangeliyadan bölüm.

hs-25-2016-11-lat-1

Üürenelim ana dilimizi!

Herbir halk için kendi ana dilindän taa paalı bişey yok. Dil – o halkın can aynası, angısı gösterer onun istoriyasını hem yaşamasını. Dildä görüner adetlär, tradiţiyalar, halkın bütün ruh zenginnii. Herbir insanın var milleti, herbir milletin dä var kendi dili, angısından taa yakın hem sevgili başka yok!

Gagauz dili dä kural dışı diil. Bizim halkımızın istoriyası pek zengin hem meraklı, onu herbirimiz lääzım bilelim hem saygı güdelim. Bizim yaşamamızda sözün büük önemi var. Hepsi biler, nasıl kuvetli söz. O var nasıl diiştirsin bizim halımızı, yapsın mutlu ya gücenik. Açan biz işideriz ana dilimizi, biz sansın evdä bulunêrız. Ama neydir o ev herkezi için? O usluluk, sevgi. Bizim halkımız için bu pek yakın bir tema, çünkü gagauzlar var bütün dünnedä. Bän dä onnardanım. Ama laflan hiç yok nasıl annatmaa o duyguyu, angısında karışık mutluluk hem hodulluk, açan işidersin ana dilini, açan o dildä yakışêr birinnän lafedäsin. Osaat canında peydalanêr bir yakınnık duygusu.

Aklıma geler o momentlär, açan, taa uşakkan, biz gezärdik kış yortularında da çalardık türküleri, hem dä angı uşak bilmeer tanınmış “Traka-traka evinä” kolada türküsünü! Ya da işittiynän gagauz gimnasını, istär-istemäz çekedersin çalmaa “Tarafım, sän, tarafım, ne gözälsin, korafım!”, bu momentlär annêêrsın, nicä seversin vatanını, topraanı, adetleri, kulturayı.

Ana dilini bilmäk çok önemni. İnsan var nasıl çok dildä lafetsin, ama ne fayda ondan, açan sän bilmeersin kendi dilini! Sade dildän aşırı sän var nasıl duyasın kendi halkının kulturasını. Bu tema büünkü gün için pek aktual, çünkü gittikçä taa az insan lafeder gagauzça, da bunun beterinä dil kaybeler. Gittikçä taa siirek var nasıl işitmää, ani gençlär lafetsin gagauzça. Dil kabelärsä, halk da kaybelecek. Da bitkidä benim aklıma geler Şevçenkonun lafları: “Kendi halkını sevmedään, sän başka halkları sevämäzsin”. Çoyumuz lääzım düşünelim bu problema için!

Mariya YOVÇU

Komrat, Nikolaev (Ukraina)

“Hakikatın sesi” gazetası için

Romanya’da rahatız…

Oğuzhan BALKANLI

Gagauz Yok!

Gerek Gaguzya’dan gerekse Türkiye’deki Gagauzlardan tam olarak Romanya Gagauzları Hakkında bilgim yoktu. Öyle ya Yunanistanda Gaguzlar vardı. Bir araya gelebiliyorlardı. Bulgaristan’da Anavatanlarında da varlardı. Varna-Balçık-Kavarna sahili ile içeriye doğru bir bölgedelerdi. Moldova’da coğrafi bütünlüğü olmasa da özerk bir yönetimleri vardı. Ukrayna’da İsmailiye ve civarında vardı. Karadeniz’in kenarında inciler gibi dizili olan bu toplulukta gerdana gelen yer boştu. Romanya Gagauzları…

Kısa süre önce Romanya’ya gittim. Amacım bir gazete haberini takip ederek Gaguzlara ulaşmaktı. Habere göre “Vama Veche’de Romanya’nın en küçük azınlığın son 5 mensupu yaşamakta. Hepsinin yaşları 80 aşıyor.  Ancak 25 aileden şimdi sadece 5 kişi kaldı. Gagauzlar en eski azınlıklardan birisidir. 2002 de yapılmış olan nüfus sayımına göre sadece 45 kişi kendisini Gagauz olarak tanıttı. 19. yüzyılın başına kadar, Dobruca’daki Gagauz nüfusu hala önemliydi. Ruslar Basarabia’yi aldıktan sonra, Çarlık idaresinin sunduğu ayrıcalıklarla yem edilerek ve Hristiyan oldukları için Osmanlı baskısından kurtulmak üzere, gagauzların birçoğu o taraflara göçtüler. Gagavuzların küçük bir kısmı Dobruca’da kaldı, ama nüfusları küçüldüğü için ve gagauzca eğitim veren okulların olmadığından dolayı asimile olmuşlar. 1930’da Tulcea ve Köstence illerindeki Gagauz nüfusu 1.000 kişiye yükseliyordu. 2002 nüfus sayımında, 45 kişi kendisini Gagauz olarak tanıttı.”

Sade bu haber bile yeterdi benim Dobrucanın kuzeyine gitmem için. Ankara’dan Gaguz arkadaşlarla hareket ettik ilk durağımız daha önce ziyaret ettiğimiz Petar Panayatov Balçıktı. Birçok arkadaşımıza haber vermeden gittik ve gerçekten sürpriz yaptık. Bir gün sonra ise Romanya’ya geçtik. Burada sınırın iki tarafında da Gagauzlar yaşıyor. Birisi Duran Kulak diğeri ise Vama Veche. Turistik bir yer sadece elimizde gazeteden aldığımız isimler var. Nüfusu az olan bu turistik sınır kasabasında kısa bir soruşturma ile Gaguzları bulduk. Birçoğu hayatını kaybetmiş. Ama yaşayanlarda var.

Ana cadde üzerinde yan yana evleri olan ve sokak içine de dönen birkaç aile var. Hepsi emekli sonrası turizm işletmecisi.

Bunlardan birisi İvan Kopuz. Ana cadde üzerinde evi var. Turizm işi ile ilgileniyor. O da emekli. Gagauzya’ya hiç gitmemiş ama Türkiye’ye 6-7 günlüğüne çalışmaya gitmiş. Kendisinden başka köyde Gagauz olup olmadığını sorduğumuzda saymaya başladı… “Var bir şurada karı, ötede bir karı. Bir herif…”. Çocukları Köstence’de. Türkçe bilmiyor. Anneleri de Romen…

Bir başka Gagauz ise Petri Gagauz Babası Haydar’dan, annesi ise Tret’ten. 86 yaşında. Kolhozdan emekli. Pekte hayırla anmıyor kolhozu ve komünist dönemi. Kendisinden daha ihtiyar olan sadece bir kişi varmış. Karısı Tulça Murigölden bir Rus olduğu için çocuklar ana ve baba dilleri yerine ülke dilleri olan Romence’yi öğrenmişler. Yani çocuklar Türkçe bilmiyorlar. Az anlıyorlar. Uşakları Köstence’ye taşınmışlar. Evde kızı var Türkçe anlıyor ama konuşamıyor. Gagauzya’ya hiç gitmemiş. Kimsesi yokmuş orada. Ama gitmeye birkaç kez heves etmiş. Çocukluğunda bir kez gitmiş. Hayal olarak kaz sürülerini suyun içinde hatırlıyormuş. Bunu anlatırken gözleri doluyor. Pasaportunun olup olmadığını sorduk. Gagauzya’ya gider misin diye sorduk. Evet ama kimsem yok dedi. Türkçeyi bile unutuyoruz dedi. Unutmamak için çoğu zaman kendi kendine konuşmuş. Buralarda Gagauz var mı diye sorduğumuzda Kobadin’in yakınında Kokarca’nın tamamının Gagauz olduğunu ifade etti. Veda ederken ömrümün sonunda kendi cinsimden birini gördüğü için, Türkçe konuştuğu için, yüreğinin ferahladığını söyledi. Gagauzya’dan kim gelirse kapısı açık…

Bir başka Gagauz ise iş yoğunluğundan konuşamadı… Kışın bol vaktimiz var!

Negru Voda’da Sava Yalancı ile beraberiz. Kırım’a göçertilme korkusu ile Kaul’dan 1930lu yıllarda buraya gelmişler. Annesi Roman, babası Gagauz. Babaannesi ölünceye dek Türkçe konuşmuş. Daha doğrusu başka dil bilmiyormuş. Kendisi de Türkçe bilmiyor ama anlıyor. Ben diyerek başlayıp adını söyledikten sonra Romence’ye devam ediyor. Kahul’dan bu tarafa Purut’u geçip geldiklerinde ismimizi söyleyemedik. Bize yalancı dediler. Georgy Yalancı, Sava Yalancı… Beş kardeşlermiş… En büyük kardeşi Köstence üniversitesinde öğretim üyesi. Kendisi de kırk yıl ekmekçilik yapmış. 47 ve 42 yaşlarında iki çocuğu varmış. Georgy Yalancı ve Yonut Yalancı. Bir kız, bir çocuk! Kendisi emekli. Köyde iki aile varmış ve çocuklar Mangalya ve Köstence’ye gitmiş. Türkçe bilmiyorlar. Kendisinin çocukları da Türkçe bilmiyorlar. Bulgar sınırına yakın Negru Voda’da Ukrayna’dan Bulgaristan’a gaz taşıyan şirkette çalışıyorlar.

Azaplara uğruyoruz. Köy aslında Bulgaristan-Moldova yolunun Romanya’dan geçiş yolu üzerinde Negru Voda’dan  Köstence’ye doğru giderken onuncu kilometrede sağda. Şimdiki Romence ismi Tataru. Köy meydanında, bakkalın önünde oturan Tatarları görüyoruz. Hoş beşten sonra soruyoruz Gagauz olup olmadığını soruyoruz. Üç hane gösteriyorlar. Karışık evlilikler var. Çalışanlar var ki iş sırasında zaman ayıramadılar.

Azaplar’da Maria Kriankı ile beraberiz. İki kızı ve bir çocuğu var! Oğlu kaza geçirmiş ve felçli. Annesi ile birlikte Azaplarda. Kızların biri Köstence’de, birisi ise İtalya’da. Çocuklar Türkçe bilmiyor. Romanya’daki Gagauzlar Türklerden ayrılınca Türkçeyi çabuk unutmuşlar. Gagauz ağzı ile Oğuz lehçesi ile konuşmalarına rağmen içinde yaşadıkları topluma göre “Türkçe” veya “Tatarca” oluyor konuşmaları. Burada Maria Hanım Gagauz ağzı ile Oğuz Tatarca’sı! konuşuyor. Oğlan dili biliyor ama konuşamıyor. Üçüncü nesil ise hiç bilmiyor. Kendisi Azaplarda doğmuş. Kendisinin ilk öğretimi sırasında okulda dört Kazak (Romen) varmış. Gerisi hep Tatarmış. Köydeki Tatarlar Mangalya ve Köstence’ye gitmişler. Köy dili de Tatarca’dan Romence’ye geçmiş. Zaten şehirlerde Romence konuşuyorlar. Azaplarda nineler ve dedeler kalmış. Gagauzya’ya hiç gitmemişler.

Kimle konuşsak Kokarca (Pietren) Gagauz köyüdür dedi. Ama köyde bir tek Gagauz yok. Daha doğrusu biz oradakilerin yalancısıyız. Köyde biraz oyalandık ama bir Allahın kulu da demediki şu aile Gagauz. Nazıl bir iş se herkes bir anda göçmüş ve yerine tamamen Romenler yerleşmiş! Ama yan köylr, uzak köyler bunu bilmiyorlar ve buranın Gagauz Köyü olduğunu söylüyorlar.

Vera Terzi Gagauzyadan, Çeşmeköyden Galatiye gelmiş. Emekli öğretmen. Çocukları Bükreş’te. Kendisi Galati’de yalnız yaşıyor. Annesinin ölümü ile Gagauzya ile bağları kopmuş. İkinci Dünya Savaşı sonrasında Galat’a gelmişler. Göç etmeden devam ettiği okulda eğitim dili Rusça imiş. Moldova’da Ukrayna İsmail’e doğru Çeşme köyden gelmişler. Yakın olması dolayısıyla ulaşım problemi yok. Çeşme köye sık sık gidiyor. Kardeşi Bükreş’te çalışan bayan Vera kardeşi ile sık sık Çeşme köye gidiyor. Kardeşi daha az Türkçe biliyormuş. Kardeşinin karısı ve kendisinin kocası Romen olması dolayısıyla çocukları baskın dil olan Romenceyi öğrenmişler. Sadece Gagauz olduklarını biliyorlar. O kadar. Hatta bayan Vera çocukların anne biz neyiz sorusuna Romen diye cevap veriyormuş. 49 ve 39 yaşında iki çocuğu varmış. Büyük Galat’da çalışıyormuş. Küçük de Galat’ta bir bankada çalışmış. Ama daha sonra Fransız firması alınca çocuk işsiz kalmış. İngiltere’ye gitmiş e şoförlük yapıyormuş. Bunları söylerken biraz hüzünlendi. Yaklaşık on yıldır hiçbir Gagauzla görüşmemiş. Dolayısıyla Türkçe de yavaş yavaş gerilemeye başlamış. Romanya’nın güneyindeki Gagauzlarla bir irtibatları yokmuş.

Her yerde aynı dert… “Uşaklar Bükreş’e ve Köstenceye gittiler Çalışmaa. Gagauzca laf etmeyerler”. Din birliği, büyük şehirler ve dili konuşamamak Gagauzluğu Romanya’da yutmuş. 2011 sayımlarında Gagauzlar yok. Konuştukları dilin Türkçe ya da bulundukları yer itibarı ile Tatarca! olduğunu biliyorlar. Konuştuklarımız nüfus sayımlarında kendilerini dini aidiyet dolayısıyla Romen yazdırmış. Kaderlerine çoktan razı olmuşlar. Çocuklar Bulgaristan’da olduğu gibi burada da ana unsura eklenmiş.

Romanya’da son Gagauzlar Mutlular… Gerci Gagauzca laf edince, Gagauzya deyince yüreklerin yağı eriyor. Gagauzya’ya gider misin sorusuna evet anlamına gelen “kimsem yok” cevabı alıyoruz.

«Hakikatın sesi» orak nomeri

HS-9 (2015-6)

Artık hazır «Hakikatın sesi» gazetasının 2015 orak ayı nomeri. Bu yıl bu 6-cı nomer, ama gazetanın çıkışından 9-cu. Bu nomerdä:

  • «Adınnık» CT başınnan intervyu
  • Ayoz Feofil kutlama günü
  • Бесарабиялы гагаузларын историясы
  • Açıklamalı söleyişlär
  • «Allahın iisözlemesi» (annatma)
  • «Йаз йаамуру» (пеет)
  • Kısa haberlär
  • Dua köşesi
  • Laflıcak

Orak ayı nomeri bu linktä!

Dobruca gezisi: dedelerimizin topraklarında

9

«Kadınca» ansamlisi hem organizatorlar, Çauşküü (General Kantardjievo)

Kirez ayının 1-3 günneri arasında Gagauziyadan bir grupa Dobrucaya gitti. Dedelerimizin topraklarında gezmäk, gagauz halkının oluştuu erleri görmäk, eski istoriya sayfalarını açmak — bu yolculuun sebepleri sade bunnar diildi. Bu günnerdä dä o topraklarda yaşayan gagauzları tanımak hem baalantı kurmak bizim neetimizdi.

8

Gagauz Eri hem Dobruca gagauzları Alaca manastırda

Kirez ayının 2-dä bu küü kutlêêr «küü panayırını», nicä deerlär oradakı gagauzlar. Bu üzerä organizatorlar («Aydınnık» CT, Ankara, Komrat, G. Kantardjievo gagauzları) kararladılar Gagauz Erindän bir grupa katılsın bu kutlamalara. Gagauzluu sevän kişilerin iniţiativasınnan hem çalışmaklarınnan Gagauziyadan 30 kişilik bir grupa geldi, kardaşlarımıza gözäl baaşışlar hazırlandı.

2

Kaliakra kalesinin yanında, Kara deniz boyunda

İlk günü hepsimiz geziyä çıktık, Balçık, Kavarna kasabalarını, Gäur-Süütçük (Balgarevo) küüyünü, Kaliakra kalesini gördük. Gäur-Süütçük küüyündä gagauzlarlan lafettik: bizim gibi dilleri, lafları, tipleri — hepsimiz çok şaştık. Avşam üstü Balçık kasabasında vapurlan su gezisi oldu. Batan güneşin şafklarında, olmalı, onuncu kerä ya taa zeedä, genä şaştık, nasıl dedelerimiz brakabilmiş bu gözelim erleri. Ama biraz düşünüp, annadık, olan olmuş. Bekim dä, onnar ozaman orada kalaydılar, biz şindi ne gagauzça lafedeceydik, ne dä kendimizä gagauz deyeceydik.

7

Üç Todorov kardaşı, gelän gagauzlar hem kmet (küü başı) — aşaada solda

İkinci günü sabaa ekmeendän sora bizi konaklayan küüyü tanımaa çıktık. G. Kantardjievo bayırda kurulmuş bir küü, virajlı yolları çıkarêrlar seni bir üüsek erä, neredä bulunêr küü meydanı hem kafe. Oradan aşaa dooru indik, meraklan bakarak, nasıl yaşêr küülülär. Evlerin çoyu yaşanık hem gözäl düzülü olsa da, kapu önnerindä hem sokakta may kimseyi görmedik. 750 kişilik küüdä sade ingilizlär satın almışlar 50 ev yazlık için, onnardan başka ruslar hem başkaları da burada çok ev almışlar. Küüdä az uşak olduu için şkola kapanmış, şindi dä uşak başçası da kapanabilir.

6

Avşam üstü küü meydanında, neredä taa sabaadan toplanmıştı pek çok satıcı, konţert başladı. İlkin erli kolektiv gagauz hem bulgar türkülerini çaldı, sora Todorov kardaşları da gagauzça eski türküleri çaldılar. Küüdän iki genç çocuk gayda melodiyalarınnan hepsini horuya kaldırdı. Konţertin ikinci payını Gagauziyadan gelän gagauzlar götürdü. «Kadınca» ansamblisi gözäl havaları çaldı, oyuncular gagauz, bulgar hem moldovan oyunnarını gösterdilär. Dimitri Kirçu hem Mariya Kısa da hep gagauz türkülerini çaldılar. Bu arada sţenanın önündä horu hiç durmadı: erli gagauzlarlan gelän gagauzlar hem musaafirlär kol-kola oynadılar.

10

Konţerttän sora çok kişiylän tanıştık, lafettik, partedä çıktık. Varnadan hem başka erlerdän gelän çok kişi vardı. Şükür Allaha yolculuumuz çok islää geçti, bizi çok sıcak karşıladılar. Umut ederiz, ani bölä buluşmaklar ileridä Gagauziya da olacek, Dobrucada da olacek. Allah gagauzları korusun!

11

Batı Frakiya türklerini dolaşmak

Sürmäk ayının 17-21 günnerindä BAKEŞin teklifinä görä Gagauziyadan Genç gagauz yazıcıları birliinin azaları Batı Frakiyada bulundular. Gümülcine (Komotini) hem İskeçe (Ksanfi) kasabalarında gagauz şiir avşamnarı yapıldı. Genç peetçilär buluştular Batı Frakiya türk derneklerinin öndercilerinnän hem azalarınnan. Ayırı görüşmelär oldu kasabaların müftülerinnän. Programanın bir payında vardı kliselerä dä gitmäk, Nea Karvali kasabasında girdik ayoz Nazianzlı Grigorinin adına kliseyä, neredä başiilttik onun kemiklerinä hem lafettik 88 yaşında karaman popazlan türkçä. Klisenin yanında bulunan Kapadokiya muzeyindä bizi karşıladı muzeyin başı, angısı geçirdi bizä deyni ekskursiya. Grupaya girdi: Alla Büük, Elena Mokanu, Viktor Kopuşçu, Tatyana Dragneva, İliya Karaseni, Andrey Çernoglu hem şoför Dimitri Kılçık. Bizi teklif edän hem ev saabiliini üstlenän BAKEŞ topluluuna hem hepsi kardaşlarımıza candan şükür ederiz! Ayırı saa ol deeriz Pervin Hanıma, Gülay Hanıma, Ecevit Beyä hem Özcan Beyä, angıları bu günnerdä yanımızdan hiç ayırılmadılar. Bu unudulmaz gezi hep üreklerimizdä kalacek!

Videoda Gümülcinedä türk orkestrası repetiţiya yapêr. Akardeoncu saygılı Galip Bey, BAKEŞ başı, eski Greţiya parlamentinin deputatı. Bizim politikacılara bir örnek!

Halklararası ana dili günü

Изображение

Er üzündä var yaklaşık 6000 bin dil, angıların yarısı kaybeler. Büük dillär yayıldıkça yayılêr, küçüklär küçüldükçä küçüler. Gagauz dili da küçüler, çünkü gittikçä taa az kişi onda lafeder. Artık etiştik o günnerä, açan gagauzça bilmeyän gagauzu pek kolay var nasıl karşılayasınız. İleri sade gagauz dilini bilän adam bilgisiz, küülü sayılardı, da bu üzdän çoyunda dil kompleksi peydalandı, sora da kökleşti. Büün küülerdä durum taa iicä, kasabalara bakınca. Kasabalarda yabancı faktoru okadar büük rol oynamadı bu proţeslerdä (zerä var kim deer, ani kasabalarda var çok yabancı, da onuştan lafediler ortak dildä), çünkü küülerdä da vardı başka millettän insan. Ama onnar 10-20 yılda üürenärdilär gagauz dilini (makar annardılar). Ama kasabalarda moda başkaydı, da gagauzça lafetmää bu modaya girmäzdi.

Büün var nasıl görmää gagauz cümnesindä iki karşılıklı tendenţiya: bir yandan gagauz dili gittikçä basılêr, öbür yanda sa peydalanêr interes ona. Küülerdä (bekim, kasabalarda da) gençlerin arasında başlêêr belli olmaa sevgi hem içtän bir duygu ana dilinä. Gagauz dilindä başlêêr gençlik jargonu kurulmaa (rus kalkası da kär olsa). Kazanca gidän gençlär yada studentlär yabancılıkta ana dilinin kıymetini annêêrlar, aarêrlar gagauzça kiyat, laflık, savaşêrlar internettä gagauz dilini kullanmaa. Yukarda bu uurda sus olarkan, bu iş aşaadan yayılêr. Yayılêr, ama pek yavaş (ama genä şükür, yoka benzämeer).

Bu fikirleri taşıyan gençlär büüdüynän, ayaa kalktıynan, dolayında taa onar kişi toplayaceklar. Onnarı, kim halizdän sever dilini, kulturasını, adetlerini, dedlerdän kalan inanını — bir laflan dediynän, gagauzluu. Diil politikayı, yabancı ideologiyaları, parayı h.b. — ama gagauzluu. Büün bu kişilär azlıkta bulunêr, ama Allahtan izin varsa, onnarın fikirleri hem düşünmekleri moda olacek. Ozaman kalanı da onnara çekilecek. O vakıda kadar sade kaybetmeyelim elimizdä olanı, baari geerilämesäk.

1999 yılda YUNESKO ayırdı Küçük ayın 21 ana dilinä. Bu gün taa bir kolaylık, ki aklımıza getirelim, ani bizim var kendi dilimiz — GAGAUZ DİLİ, angısı girer altay aylesinin türk grupasının oguz bölümünä. Teklif ederäk sizi da, yazasınız hem lafedäsiniz GAGAUZ DİLİNDÄ, isteerim paylaşmaa ana dili için bir peetlän:

Gagauz ana dilim,

Kaç asir sän geçirdin?!

Dokundun, nicä kilim

Dokuyer eni gelin.

 

Kusursuz ana dilim,

Bu mu senin ecelin:

Kıyılmak dilim-dilim,

Kokmayasın salt pelin?

 

Sevgili ana dilim,

Näända büün senin erin?

Ne devlet var, ne bilim,

Ani seni üüseltsin.

 

Zavalı ana dilim,

Daalêr evladın senin.

Ne yapıp, ne edeyim,

Gagauz seni bilsin?!

 

Kuvetli ana dilim,

Ay-Boba bizä verdin.

Bu gün da yolla sevim –

Bir önderici çetin.

 

Gagauz ana dilim,

Kaç asir sän geçirdin?!

Allah versin, gözelim,

Geçiräsin binnän bin.

16.04.2013