Din ve medeniyet

Изображение

Din nedir?

Başlıkta olan kavramlardan bahsetmeden önce “dinin” manasına bir bakalım da ona göre fikirlerimizi açıklayalım. Din nedir? Ansiklopedi ve sözlüklere bakacak olursak bir dizi zor anlaşılabilecek anlam bulabiriz. Ama geçenlerde felsefe hocamız “dini” tanımlayan çok basit bir hikaye anlattı. Adamın birine, “İnançlı mısın?” diye sormuş. O da “Yok, inanmam” demiş. Hoca, “Tamam, ama bazen açılmayan araba kapısına “hadi açıl be!” dersin, deǧil mi?” deyince adam, “Tabii ki, bazen derim” diye cevap vermiş. Bir başka örnek: sosyolojik araştırma sırasında “inançlıyım” ancak %13 demiş (% 70’ten fazlası “inançlı deǧilim” demiş), ama “ortodoksum” cevabını % 80 seçmiş.

Bu örneklerden yapabileceǧimiz sonuç çok basit: adam kendini dindar olarak tanımasa da altbilinci yine de dine baǧlıdır. Hatta kara kedi boş inancı, insan hayatının dini unsurlarından biridir. Öyle ki, din ve diniyet günlük yaşamımızda büyük bir rol oynuyor.

Medeniyet nedir?

Medeniyete gelince bu kavram da çok karmaşıktır. Anlamını şöyle tanımlayabiliriz: 1) tarihsel sürecin bir aşaması, 2) insanlıǧın maddi ve manevi kazandıkları, 3) belli bir mekanda ve zamanda yaşayan toplum. Medeniyet kelimesinin bu anlamlarını göz önünde bulundurarak her birini din kavramıyla kıyaslayacak olursak her defa “mana uyumunu” fark edebiliriz.

“Din gereksinimi”

Tarihsel sürecin bir aşaması” desek – din, uygarlıǧın belki de ilk göstergelerinden biridir. Dini bilinç uygarlıǧın, medeniyetin başlangıcından beri vardır. Bir köpek kara kediyi görünce üç kere yere tükürmez ki! “İnsanlıǧın maddi ve manevi kazandıkları” desek – kültürden yazı, çalgı, mimari, müzik, şiir, resim gibi birçok daha başka unsur kaldırılınca ne kalacak? Bütün bunlar insanın dini duygularından ve göreneklerinden dolayı peyda edilmiştir. Fal kemiklerindeki yazılar, yer altındaki tapınakların duvarlarında çizilen resimler, kötü ruhları kovmak için çalınan türküler ve büyülü sözler, şu an gördüǧümüz ve sevdiǧimiz kültürümüzün başlangıcıdır. “Belli bir mekanda ve zamanda yaşayan toplum”a deǧinince, dünya tarihinde henüz dinsiz bir toplum kaydedilmemiştir. Son zamanlar özellikle Batı’da posthristiyan çaǧı yeni geliyor gibi gözüküyor, ama bu çaǧ da dinsiz olamaz, çünkü din insanın zihniyetinde, kanındadır. İnsan dindar kendini saymasa bile, belli bir dine baǧlı olmasa bile, yine de “din gereksinimini” bir başka yolla karşılıyor.

Dinsiz medeniyet olmaz

Bence, insanın ruhunda olan “din gereksinimi” Yaratan’dan verilmiştir. Yani bir pusula gibi. Bazıları bu pusulanın saat ibresinin nereye doǧru işaret ettiǧini anlayamayarak bu kılavuza göre ters gidiyor. Bazen aynı şekilde (yani yanlış) din pusulasını kullanan koskoca toplumlar da oluyor. Bu sorunun etik yönlerini, başka bir yazı için bir yanda bırakarak din ve medeniyet ilişkisini şöyle kısaca tanımlayabiliriz: Dinsiz medeniyet olmaz, medeniyetsiz de din olmaz.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s

%d такие блоггеры, как: